Blog 9: Dankbaar voor Dodeneiland

Als mijn brein weer eens in een allesbehalve intelligente lockdown zit, heb ik een effectieve exitstrategie: húp, naar buiten, frisse lucht. Vandaag ga ik een blokje om met de sympathieke vertegenwoordiger van een platenmaatschappij. Hij woont vlak bij mij in de buurt, dus dat komt goed uit. Op weg naar zijn huis word ik ingehaald door een soort van spookverschijning. De man draagt een lange jas, heeft een spatmasker voor zijn gezicht en houdt een stok vast waarmee hij koortsachtig de anderhalve meter afstand bewaakt. Als gehypnotiseerd loop ik achter hem aan. Ineens hoor ik de stem van de vertegenwoordiger vlak naast me. “Joris?”

01Zuiver en rustgevend als klaterend bergwater

We kuieren naar Strijp-S. De voormalige verboden stad van elektronicagigant Philips, net buiten het centrum van Eindhoven, is tegenwoordig een mekka voor hipsters en designliefhebbers, maar die zijn nu in geen velden of wegen te bekennen. Ook hier zingt de Covid Blues rond door de anders zo bedrijvige straten. Het gesprek komt op Rachmaninov, de Russische romantiekreus in wiens muziek een enorm gevoel van Slavische melancholie en mystiek huist. We zijn beiden liefhebbers van zijn Vespers ( Vigilie voor de hele nacht, op. 37 ) uit 1915, met afstand het mooiste dat de Russisch-orthodoxe koortraditie heeft voortgebracht. Aan de ene kant geven de gezangen, zuiver en rustgevend als klaterend bergwater, troost en verlichting in tijden van rouw, maar aan de andere kant hoor je er ook de worstelingen en woelingen van de fatalistische componist in terug. De aristocraat Sergej Rachmaninov (1873-1943) moest met lede ogen aanzien hoe het bolsjewisme als een storm over het land raasde, met alle gevolgen van dien. Nog geen drie jaar na de voltooiing van zijn werk verbood de Sovjet-Unie alle religieuze composities.

Er zijn door de jaren heen veel goede uitvoeringen van de Vespers op cd verschenen, maar die van Sigvards Klava en het Lets Radiokoor uit 2012 steekt erbovenuit. Die is nét een tikje trager dan de meeste andere, wat alleen maar bijdraagt aan de transcendente kracht en grandeur van het geniale koorwerk. Ruim een jaar geleden kreeg ik de cd toegestopt door de vertegenwoordiger. Sindsdien draai ik geen andere uitvoeringen meer.