Masterclass in São Paulo

Onlangs volgde ik een masterclass in São Paulo. In Brazilië wordt klassieke muziek vaak overschaduwd door de internationale aandacht voor samba en bossanova. Maar in het land dat bekend staat als een smeltkroes van culturen maakt klassieke muziek wel degelijk deel uit van de nationale cultuur. Denk maar aan de bekende Braziliaanse componisten José Maurício Nunes Garcia (1767-1830), Heitor Villa-Lobos (1887-1959) of Mozart Camargo Guarnieri (1907-1993).

01Gematigde dissonant

Tijdens de masterclass werkte ik met de Braziliaanse violist Djavan Caetano aan het Vioolconcert in d-mineur van Sibelius. Caetano legde aan een publiek van jonge musici uit dat de opening van de solo offbeat begint en geschreven is als een gematigde dissonant, een samenklank van niet-harmoniërende tonen die als spannend wordt ervaren. In een brief aan zijn vrouw Aino beschreef Sibelius dat als een schitterend idee voor een opening. Door de upbeat te accentueren, wordt het dramatische gevoel versterkt.

02Emotionele diepgang

De geweldige openingsmelodie wordt aan het einde van het eerste deel herhaald, maar dan in parallel octaven gespeeld. De achtste noten zijn dan kwartnoten en de gepunteerde kwartnoot is dan een gepunteerde achtste noot. Daardoor imponeert Sibelius’ compositie nog meer en wordt het publiek meegesleept in de emoties die passen binnen de tijdsgeest van organisatie en strijd voor democratie en sociale hervorming in Finland aan het begin van de twintigste eeuw. Sibelius componeerde niet alleen een indrukwekkend showpiece, maar ook een fenomenaal werk met emotionele diepgang.