Twee cello's, één sprookje – midden in de NTR ZaterdagMatinee van 31 oktober

Eén cello, helemaal alleen, die steeds dezelfde noot herhaalt. Minutenlang gebeurt er verder niets, tot de trompetten ertussen komen. Zo begint het Celloconcert van Witold Lutosławski, en het is maar een van de drie werken waarmee de NTR ZaterdagMatinee op zaterdag 31 oktober 2026 de Grote Zaal van Het Concertgebouw vult. Het Radio Filharmonisch Orkest speelt onder leiding van Elena Schwarz twee celloconcerten met twee verschillende solisten, waaronder een wereldpremière, en sluit af met Sheherazade van Rimski-Korsakov.

01Wat staat er op het programma?

Het concert begint om 14.15 uur en duurt tot 16.30 uur, met een pauze. Het programma bestaat uit drie werken: Componist · Werk · Solist Aftab Darvishi · Celloconcert (wereldpremière) · Kian Soltani Witold Lutosławski · Celloconcert · Nicolas Altstaedt Nikolaj Rimski-Korsakov · Sheherazade, op. 35 · — Het concert maakt deel uit van de serie Grote Orkesten 1. Organisator is de NTR ZaterdagMatinee.

02Wie is Aftab Darvishi, en wat is er nieuw?

De middag opent met muziek die nog niemand heeft gehoord. Het Celloconcert van Aftab Darvishi is geschreven in opdracht van de NTR ZaterdagMatinee en de Cello Biënnale. Darvishi is een Iraanse componist die piano studeerde in haar geboortestad Teheran en daarna compositie in Amsterdam en Den Haag.

De solopartij is voor Kian Soltani, een Oostenrijks-Iraanse cellist. Het Concertgebouw schrijft in de toelichting dat de “authentieke Iraanse elementen” waarmee Darvishi haar muziek kruidt bij hem “in goede handen” zijn. Componist en solist delen dus een muzikale achtergrond, en dat is bij een première geen detail: de eerste uitvoerder bepaalt mee hoe een stuk de wereld in gaat.

03Wat kun je horen in het Celloconcert van Lutosławski?

Na Darvishi neemt de Duits-Franse cellist Nicolas Altstaedt het podium over voor het Celloconcert van de Poolse componist Witold Lutosławski. Lutosławski droeg het werk op aan de Russische cellist Mstislav Rostropovitsj. De eerste uitvoering was op 14 oktober 1970 in de Royal Festival Hall in Londen.

Het stuk duurt ongeveer 24 minuten en wordt zonder onderbreking gespeeld. Let op het begin. De cello opent met een lange cadens, een passage voor de solist alleen. Daarin keert steeds een losse, herhaalde noot terug, waar de componist in de partituur “indifferente” bij schreef: onverschillig. De trompetten zijn de eersten die dat verstoren. Wat daarna volgt, is te volgen als een gesprek dat steeds grimmiger wordt tussen één instrument en een heel orkest.

04Waarom Sheherazade als slot?

Na de pauze komt het stuk dat de meeste bezoekers zullen kennen. Sheherazade is een orkestsuite die Rimski-Korsakov baseerde op de sprookjes van Duizend-en-een-nacht. Het is een raamvertelling: de vertelster houdt de sultan in de ban met haar verhalen. In de toelichting van Het Concertgebouw heet het dat de componist de luisteraar op dezelfde manier vangt, met oriëntaalse sferen.

En die ene herhaalde noot aan het begin? Onthoud hem, want hij keert terug vlak voordat de cello gaat zingen.

Er zit een lijn in de middag. Het begint met nieuwe muziek van een componist uit Teheran en eindigt met de manier waarop een Rus zich in de negentiende eeuw het Oosten voorstelde. Daartussen staat een Pools stuk dat nergens naar verwijst behalve naar zichzelf. Drie manieren om een verhaal te vertellen, of er juist geen te vertellen.

05Praktische informatie

Het concert is op zaterdag 31 oktober 2026 in de Grote Zaal van Het Concertgebouw in Amsterdam. Kaarten kosten € 56 (rang 1+), € 54 (rang 1), € 52,50 (rang 2), € 46,50 (rang 3) en € 29 (rang 4). Met een CJP-pas betaal je € 29. De prijzen zijn inclusief drankjes en exclusief € 5 transactiekosten per bestelling. Ben je jonger dan 30, dan kun je vier uur voor aanvang kijken of er sprintkaarten zijn.

Rolstoelplaatsen bestel je via de kassa van Het Concertgebouw. Kaarten en het volledige programma staan op de concertpagina van Het Concertgebouw.

Wie zich wil voorbereiden, vindt bij ons een recensie van Kian Soltani's album Home en onze bespreking van het Celloconcert van Lutosławski, met Jean-Guihen Queyras.