Joseph Haydn

Haydn: Harmoniemesse, Missa brevis Sancti Joannis de Deo

Mélissa Petit (sopraan), Beth Taylor (mezzosopraan) e.a., Les Arts Florissants

De Harmoniemesse, Haydns laatste zetting van de mistekst in 1802, ontleent zijn naam niet aan de vooruitstrevende harmonieën (al zijn die beslist niet te negeren), maar gewoon aan het uitbundig gebruik van een flinke blazerssectie zoals bij ‘Harmoniemusik’. Het is zijn meest symfonische mis en je zou het de culminatie van alle voorgaande dertien missen kunnen noemen, alsof de bejaarde componist, wiens gezondheid te wensen overliet, de balans opmaakt van zijn lange leven. Maar uitgeschakeld is hij nog niet: naast bedachtzame contemplatie zoals in het Kyrie is er een bijna feestelijk soort uitbundigheid in deze muziek die ook William Christie en Les Arts Florissants zich hebben eigen gemaakt. Een lichtelijk beheerste, beschaafde uitbundigheid natuurlijk, in overeenstemming met het stichtelijk karakter van de katholieke mis. Bijzonder is de treffende expressiviteit van het Benedictus, dat meestal, ook bij Haydn, een braaf soort bidprentje is. Voorbeeld daarvan is het mooie Benedictus in de aan de heilige Johannes de Deo gewijde Kleine Orgelmis voor sopraan, koor, twee violen en orgel uit omstreeks 1770-1780 die hier het laatste kwartiertje mag vullen. Christie zelf bespeelt het orgel en sopraan Mélissa Petit is de uitstekende soliste in dat Benedictus. Als aanvulling mooi, maar de Harmoniemesse is het echte pièce de résistance.

Gerard Scheltens