
Een strijdpunt bij de benadering van kunstenaars is de vraag: hoe moeten we naar het kunstwerk kijken? Is het meer een op zichzelf staande uiting die we in de kern moeten zien als iets autonoom, los van context en biografie? Of is het kunstwerk alleen goed te begrijpen als we juist wel naar die context en de biografie kijken? Het antwoord verschilt natuurlijk per kunstenaar en per toeschouwer, maar bij sommige artiesten lijkt men het grotendeels eens. Een voorbeeld is Hans Werner Henze. Niet alleen bemoeide de politiek zich met hem, hij bemoeide zich op zijn beurt met de actualiteit. Tegelijk geloofde hij in de macht van de kunst op vele fronten, niet alleen als een esthetisch genoegen voor de kunstminnaar, maar ook als een betekenisgever voor velen.

Dat leidde soms tot gênante tafrelen. Bij de première van zijn opera König Hirsch verlieten zowel Carl Orff als Luigi Nono tijdens de voorstelling met veel vertoon de zaal, waarop Henze in zijn autobiografie schreef: ‘Les extrèmes se touchent’. Een van zijn vroegste pleitbezorgers was de dirigent Hans Rosbaud, die net als Henze absoluut geen hokjesman was.
01Belcanto
Ook in niet-muzikale zaken voelde hij zich niet thuis in zijn geboorteland. Duitsland was in 1945 weliswaar politiek bevrijd van de nazi’s, maar het nazi-gedachtegoed leefde daarna nog heimelijk in brede kring. De in het buitenland veelgeprezen Duitse Vergangenheitsbewältigung kwam pas goed op gang na 1960 en de liberale en ruimdenkende sixties waren nog ver weg. Ook had hij te maken met ongegeneerde homofobie en rabiate kunsthaters. Daarop besloot hij te emigreren naar Italië waar hij liefdevol werd opgevangen door collega-musici (de componist William Walton en zijn vrouw behandelden hem als hun aangenomen zoon) en waar hij de rest van zijn leven zou blijven.
Volgend artikel

Achtergrond · Jacopo Peri’s Dafne, Michael Stüve
De klank van Dafne
De geboorte van opera als genre is omgeven met intrige, moord, toeval en verloren geraakte muziek. De allereerste opera ooit, Jacopo Peri’s Dafne, gold eeuwenlang als verloren, maar volgens dirigent Michael Stüve hebben er in Florence en…
7 min leestijd
Dit verhaal komt uit Luister nr. 796 · mei 2026. Ontvang Luister acht keer per jaar thuis.
Abonneren op Luister