Lutosławski, Bloch

Celloconcert, Concerto voor orkest, Schelomo

Jean-Guihen Queyras (cello), Luxembourg Philharmonic o.l.v. Gustavo Gimeno

Het Celloconcert van Witold Lutosławski stamt uit begin jaren zeventig – een van de vele turbulente periodes uit de Poolse geschiedenis. In deze tijd was het land nog in de ijzeren greep van de Sovjet-Unie. Er was strenge politieke controle en censuur. Componisten als Pendecki, Górecki en Lutosławski konden in hun instrumentale muziek min of meer in vrijheid componeren, maar dit was voornamelijk voor de bühne. Als de boodschap van hun muziek te kritisch werd, konden ook zij maatregelen verwachten. Het Celloconcert van Lutosławski zoekt de grenzen op. De betekenis van het celloconcert kennen we door de toelichting van Rostropovich, de cellist die de première verzorgde: de strijd van de individuele solist met het logge orkestapparaat. De componist hield zich hierbij wijselijk op de achtergrond. De implicietheid van de boodschap was waarschijnlijk ook de reden waarom het stuk door de censuur kwam. Hoe dit ook zij, het Poolse publiek had wel precies door waar het de muziek om te doen was en omarmde het concert als een muzikaal protest tegen het totalitaire regime. De uitvoering van Queyras is technisch subliem – iets minder belast misschien als de eerste uitvoering in 1970, maar het beluisteren waard. Het Luxemburgse orkest speelt z'n rol met verve en drijft de solist bij tijd en wijle gena-deloo de hoek in.

Arnoud Heerings