Schilderij van Ludwig van Beethoven door Joseph Willibrord Mähler
Alle artikelen
Blind DatePremium · uit het magazine

Zielsverwantschappen

Tekst: Ruud MeijerLuister nr. 797 · juli 2026 3 min leestijd

Na veertig afleveringen Coup de Foudre! gaat Ruud Meijer het avontuur opzoeken in de nieuwe rubriek Blind Date. Acht keer per jaar een spannend verhaal over muziek die hij nog nooit eerder heeft gehoord van bekende of zelfs van volslagen onbekende componisten. De dertiende date is met Beethovens Pianotrio nr. 7 in Bes, ‘Erzherzog’.

In Kafka op het Strand, een van de vele succesromans van de Japanse schrijver Haruki Murakami, neemt een wat sneue trucker een zwakbegaafde, analfabetische oude man onder zijn hoede. Wanneer ‘opa’ een slaapje doet, gaat de trucker de stad in, en vindt hij bij toeval een ouderwets koffiecafé. De eigenaar selecteert en brandt zijn bonen zelf, wat resulteert in een kop koffie van het allerhoogste niveau. Daarnaast kunnen de klanten er, gezeten in comfortabele stoelen, genieten van klassieke muziek, een genre waar de trucker van zijn lang zal ze leven nog nooit naar heeft geluisterd. De eigenaar informeert beleefd of zijn gast geen last heeft van die muziek. Integendeel. De vrachtwagencowboy, een typisch voorbeeld van de ruwe bolster en de blanke pit, wil zelfs weten wie die muziek nou spelen. Rubinstein, Heifetz en Feuermann, antwoordt de koffiebrander, alsof die namen zijn gast ook maar iets zouden zeggen. Hij voegt eraan toe dat het ensemble de bijnaam The Million Dollar Trio had, dat het weliswaar een plaat uit 1941 is, maar dat de genialiteit nog altijd hoorbaar is. Er zijn, gaat hij verder, mensen die van een meer gestructureerde, ‘klassieke’, recht voor zijn raap versie van het Erzherzog Trio houden, zoals die van het Oistrach Trio. De trucker kan zich echter in deze versie wel vinden: de muziek geeft hem een prettig gevoel.

Haruki Murakami
Haruki Murakami

01Parels voor de zwijnen

En zo vond ik, bij het herlezen van Kafka op het Strand, mijn dertiende Blind Date: Beethovens Pianotrio no. 7 in Bes, opus 97 ‘Erzherzog’. ‘Herlezen’ inderdaad, want ik ben een groot Murakami-fan die al zijn boeken, vaak zelfs twee keer of meer, heeft gelezen. De zelfverklaarde literaire elite doet over het algemeen nogal lacherig over het oeuvre van de Japanner. Dat is helemaal okay natuurlijk, maar hun in beton gegoten kritiek doet mij vaak nét iets te papagaaierig aan. More fool them, zouden de Britten zeggen en daar sluit ik mij dan maar bij aan. ‘Een lifeline komt meestal pas op het moment dat je op het punt staat om te verdrinken’, lees ik in Murakami’s De Jacht op het Verloren Schaap. Voor de ongelovigen die hun ziel alsnog willen redden, heb ik dan ook nog één laatste reddingsboei: de filosoof Ype de Boer weet in zijn boek Murakami en het Gespleten Leven dit Japanse fenomeen glashelder te duiden. Voor wie die lifeline niet pakt, geldt ‘helaas pindakaas’ en ‘parels voor de zwijnen’. Murakami is, jullie hadden het al door, een van de geestverwanten die ik in de titel van dit verhaal aankondigde. Voordat hij fulltime schrijver werd, runde hij een jazzbar en omdat de jazz ook mijn eerste journalistieke ‘gig’ was, hoor ik in mijn hoofd dezelfde solo’s die Kafka Tamura hoort, wanneer hij tijdens de barre tocht door een oerbos in gedachten het nummer My Favorite Things van het John Coltrane Quartet draait. Alle solo’s, noot voor noot, speelt hij in gedachten mee. Interessant voor de Luister-lezer is ook Murakami’s boek Absolutely on Music, transcripties van de zes diepgaande gesprekken/luistersessies die hij had met de Japanse dirigent Seiji Ozawa (1935-2014). Gezamenlijk fileren zij Beethoven, Brahms en Mahler en onderzoeken zij ook de relatie tussen schrijven en componeren. Recentelijk verscheen van zijn hand ook het boek Jazzportretten. Het laatste reddingsvest dat ik naar de ‘ongelovigen’ wil uitgooien, is de studie Murakami and the Music of Words door Jay Rubin, de vertaler van een groot deel van zijn oeuvre.

Deel dit verhaal

Volgend artikel

Portret van componist Györgi Kurtág

Achtergrond · Györgi Kurtág

Een honderdjarige laatbloeier

De Hongaarse componist Györgi Kurtág, begin dit jaar honderd geworden, is een dankbare aanleiding voor een tekst over vele onderwerpen: de relatie tussen persoonlijkheid en context, inspiratie en verwerking, traditie en avant-garde, tekst…

8 min leestijd

Dit verhaal komt uit Luister nr. 797 · juli 2026. Ontvang Luister acht keer per jaar thuis.

Abonneren op Luister

Nieuwsbrief

Nooit meer een concert of recensie missen

Nieuws uit de klassieke muziek en de beste concerttips, regelmatig in je inbox. Je kunt zich op elk moment weer afmelden.

Aanmelden voor de nieuwsbrief