Nederlands Philharmonisch Orkest

Willem de Bordes ontwikkelde zich in zijn loopbaan van violist, dirigent en muziektheoreticus tot artistiek leider. Heeft hij nooit de neiging op de stoel van deze en gene dirigent te gaan zitten? De Bordes: “Het kinkt prachtig, artistiek leider, maar ik heb een artistieke commissie die adviseert. Het is belangrijk te weten wat voor meningen er leven binnen de orkesten. Zelf breng ik een internationaal netwerk in van agenten en artistiek leiders, concertmeesters en musici. Als ik echt wil weten hoe een dirigent het heeft gedaan bij het Londen Symphony Orchestra, dan bel ik een van mijn contacten in dat orkest. Voor mij is het belangrijk dat een dirigent het verschil maakt. Dat hij of zij invloed heeft op de klank en een visie heeft op stukken. Wat dat betreft zitten we in een moeilijke tijd. De persoonlijkheden van vroeger zouden vandaag de dag in no time ontslagen zijn. Ik pleit niet voor tirades hoor, maar of een Toscanini in zijn tijd hetzelfde had bereikt met een democratische aanpak is de vraag. Gelukkig hoeven we die vraag niet te beantwoorden: dat kan niet meer en ging ook véél te ver. Maar nu heb je een generatie dirigenten die bijna bang is om in te grijpen. Dat is ook geen oplossing. We moeten een nieuwe weg vinden, maar de uitvoeringspraktijk zit erg gebakken aan perfectie, populariteit en positief denken, terwijl ik de ruige randen soms interessanter vind klinken. Ik heb liever dat een musicus de repetitie muzikaal te ruig vindt dan de volgende dirigent die iedereen de middag vrijgeeft omdat het al zó fántàstisch klinkt. Wat dat betreft had Lorenzo Viotti het ideale profiel. Het is geen makkelijke man maar wat we met hem aan muzikale hoogtepunten hebben beleefd is ongelofelijk. In repetities zijn er momenten geweest van concentratie en bevlogenheid dat zelfs in de echte uitvoering niet meer is geëvenaard. Mahlers Negende symfonie was daar een voorbeeld van. Iedereen had daarin het gevoel dat het boven alles uitsteeg. Peter Grimes ook, daar gebeurden fantastische dingen in. We hebben een tournee gedaan met Maria João Pires, met daarin ook Dvořák Zevende symfonie en Wagners Siegfried Idyll. Op een gegeven moment stonden we in de Elbephilharmonie in Hamburg. Toen kreeg het hele orkest vleugels.”

01Kaartverkoop

De Bordes droomt groot en weet de avonturen van het orkest meeslepend voor het voetlicht te brengen maar als ik vervolgens fantaseer over een schoolreisjesachtige sfeer plaats hij toch een kanttekening: “Een streng en spartaans schoolreisje dan! Want we hebben jammer genoeg weinig budget. Er is weinig vrije tijd onderweg en we verblijven in goedkope hotels. Nee nee, geen campings. Maar toch, het orkest is een underdog. Op subsidieniveau kunnen we aan het Rotterdams Philharmonisch Orkest of het Koninklijk Concertgebouworkest niet tippen. We moeten het echt mede van de kaartverkoop hebben. Wij hebben ook geen vaste zaal waar we spelen en repeteren zoals genoemde orkesten. Voor ons is het de uitdaging artistiek toch even sterk voor de dag te komen. Dat lukt niet altijd, maar vaak wel. Dat zijn magische momenten. Maar de boog kan niet altijd gespannen zijn. Soms worden solisten ziek en spelen een tandje lager. Soms komt een orkest vermoeid aan. Soms zitten dingen tegen. Daar kun je niet altijd op anticiperen. Concerten spelen is topsport en voor ons geldt dat we ook nog een grote verplichting hebben aan De Nationale Opera.”