Vanaf woensdag 14 januari 2026 gaat de Vlaamse schrijfster Maud Vanhauwaert samen met klarinettist Jelmer de Moed en pianist Rik Kuppen op tournee door Nederland met O, een Lyrisch Intermezzo. Een ‘onderzoek’ naar romantiek toen versus romantiek nu. “Tegenwoordig denken we bij romantiek vooral aan zoete liefde tussen twee personen”, zegt Vanhauwaert. “Denk er maar kaarsjes, een glas wijn en een fleece-dekentje bij. De romantiek in de negentiende eeuw was vooral gericht op de eenzame, getormenteerde en zoekende ziel. Het contrast kan bijna niet groter.” De première vindt 14 januari plaats in TivoliVredenburg in Utrecht. Daarna volgen concerten in onder andere Leiden, Den Bosch, Amersfoort, Oosterbeek en Den Haag.
Tienjarig jubileum
De Moed en Kuppen, die met dit programma hun tienjarig jubileum als vast duo vieren, spelen beroemde werken van Robert Schumann en Johannes Brahms, twee grootheden uit de stijlperiode Romantiek. Daarnaast brengen zij speciaal voor dit programma geschreven nieuwe stukken, met ook een romantische inslag, van Mathilde Wantenaar en Willem Jeths. Vanhauwaert draagt gedichten voor uit de Romantiek en zet daar eigen werk tegenover. Samen onderzoeken ze hoe de romantiek is veranderd en welke invloed dit op muziek heeft en heeft gehad.
Kritische benadering
Vanhauwaert dook diep in de literatuur en viste een paar parels op van onder meer Guido Gezelle, Heinrich Heine en John Keats. “Het zijn grote namen die bij velen wel een belletje doen rinkelen, al worden ze vandaag wellicht niet veel meer gelezen. Het is heerlijk om die bijna dode verzen weer nieuw leven in te mogen blazen. Opvallend is de muzikaliteit ervan. De woorden vragen er echt naar om voorgedragen te worden.” Haar eigen gedichten gaan als het ware in gesprek met de beroemde klassiekers en hier en daar steekt ze er ook de draak mee. “Ik wil de grootmeesters van toen niet zomaar op een voetstuk plaatsen en ben daarom niet alleen op zoek gegaan naar een frisse en levendige, maar soms ook kritische benadering.”
Klankschilders
Schumann en Brahms waren gegrepen door poëzie en grote bewonderaars van hun schrijvende tijdgenoten. Ze toonzetten talloze gedichten en verwerkten teksten en woorden in hun muzikale motieven. Ook Mathilde Wantenaar en Willem Jeths hebben een sterke affiniteit met poëzie. Jelmer de Moed: “Zowel componisten als dichters zijn klankschilders. Wat onzegbaar is in taal, wordt hoorbaar in muziek – en omgekeerd.” Schumann en Brahms leefden in een tijd waarin structuren, vormen en tonaliteit belangrijk waren. Wantenaar en Jeths schreven hun stukken puur vanuit de emotie, die geenszins beteugeld mocht worden door wat dan ook.
Ziekelijk, verleidelijk, sprookjesachtig
Toen Rik Kuppen, een groot poëzieliefhebber, het gedicht Nocturne van Herman van den Bergh in zijn boekenkast ontdekte, wist hij meteen: deze is voor Mathilde. “Het is als een schilderij, vol fascinerende beschrijvingen. Mathilde heeft de woorden verklankt tot een prachtige poëtische compositie, die dezelfde naam draagt. Zelf vindt zij dat het gedicht zowel iets ziekelijks als iets verleidelijks en sprookjesachtigs heeft, dat is waar zij van houdt.” Willem Jeths schreef Lèthè, vernoemd naar de rivier in de onderwereld waaruit de doden drinken om hun aardse leven te vergeten. Een eenzaam dolende klarinet zweeft als een mysterieuze nevel boven de duistere rivier, die wordt verklankt door de piano.
Vurig
“De werken van Schumann en Brahms spelen Jelmer en ik al vanaf dag één van onze samenwerking”, zegt Rik Kuppen. “De Fantasiestücke voor klarinet en piano van Robert Schumann openen een wereld waarin gevoel en verbeelding constant in beweging zijn. Gaandeweg zwelt de muziek aan, om uiteindelijk uit te monden in de vurige energie van het laatste deel Rasch und mit Feuer.“ Van Johannes Brahms klinkt de Sonate nr. 2 in Es voor klarinet en piano. Kamermuziek in de ware zin van het woord: persoonlijk, ingetogen en subtiel. Voor de uitvoerder een uitdaging: hoe vind je de juiste balans tussen de diepgravende muzikale perfectie die deze muziek verlangt, en de spontaniteit en lichtheid die Brahms er zelf ook in zag?
Meer informatie: jelmerdemoed.com of rikkuppen.nl
