Een Nederlandse première, een pianoconcert dat speciaal voor de solist op het podium werd geschreven en twee geliefde negentiende-eeuwse componisten: het Concertgebouworkest brengt op 9 en 11 oktober een programma waarin John Williams, Tsjaikovski en Dvořák onverwacht dicht bij elkaar komen. Pianist Emanuel Ax speelt Williams’ Pianoconcert, dat in Amsterdam voor het eerst in Nederland klinkt.
Een belangrijke wijziging vooraf: Petr Popelka heeft zich om gezondheidsredenen teruggetrokken van deze concerten. De Deense dirigent Thomas Søndergård neemt het programma op korte termijn ongewijzigd over.
Emanuel Ax speelt John Williams
Wie bij John Williams vooral denkt aan Star Wars, Jaws, Jurassic Park, E.T. of Harry Potter, zal bij dit concert een andere Williams ontmoeten. Naast zijn wereldberoemde filmmuziek schreef de Amerikaanse componist namelijk ook een omvangrijk oeuvre voor de concertzaal.
Zijn Pianoconcert ging in 2023 in première met Emanuel Ax als solist en Leonard Slatkin als dirigent. Williams schreef het werk speciaal voor Ax, een pianist die al decennialang tot de grote namen van zijn generatie behoort en een repertoire bestrijkt dat reikt van Haydn en Chopin tot twintigste-eeuwse en hedendaagse muziek.
In het Pianoconcert staat niet de bekende filmmuziek van Williams centraal, maar zijn liefde voor jazz. Het resultaat is een werk waarin ritmische energie en klassieke vormbeheersing elkaar ontmoeten. Het vertrouwde, breed uitwaaierende Hollywood-idioom maakt plaats voor een veel persoonlijker en moderner geluid.
Dat maakt deze Nederlandse première interessant. Williams hoeft hier geen beeld te ondersteunen: de muziek moet het verhaal zelf vertellen.
Een concert voor Emanuel Ax
Dat Ax juist dit werk speelt, is meer dan een praktische keuze. Williams schreef het Pianoconcert met hem in gedachten. De pianist heeft bovendien een jarenlange relatie met de componist en diens muziek.
Voor Ax betekent het werk een bijzondere uitbreiding van een toch al breed repertoire. Williams vraagt van zijn solist niet alleen virtuositeit, maar ook ritmische souplesse en een zekere vrijheid die dicht tegen de jazz aanligt. Tegelijk blijft het een concert voor piano en symfonieorkest, met de discipline en onderlinge verhoudingen die daarbij horen.
Juist die combinatie maakt het werk interessant voor luisteraars die benieuwd zijn naar de concertcomponist achter de beroemde filmscores.
Tsjaikovski opent met Francesca da Rimini
Voor het pianoconcert klinkt Francesca da Rimini van Pjotr Tsjaikovski. Dit symfonisch gedicht uit 1876 is gebaseerd op het verhaal van Francesca uit Dantes Divina Commedia.
Tsjaikovski maakt van het verhaal een compact muzikaal drama. De muziek opent dreigend en stormachtig, waarna het verhaal van Francesca en haar verboden liefde zich ontvouwt. Tegenover de duistere orkestpassages staan lyrische momenten waarin de menselijke tragedie centraal komt te staan.
Francesca da Rimini is daarmee een werk waarin het Concertgebouworkest zich van zijn meest dramatische kant kan laten horen. Het is bovendien een aardige brug naar John Williams: ook hier staat een sterk verhalende orkestmuziek centraal, zij het vanuit een geheel andere muzikale traditie.
Dvořáks Zesde Symfonie: een ontdekking voor wie alleen de Negende kent
Na Williams volgt de Zesde Symfonie van Antonín Dvořák. Het werk uit 1880 is minder bekend dan Dvořáks Negende Symfonie Uit de Nieuwe Wereld, maar neemt een belangrijke plaats in zijn ontwikkeling als symfonicus in.
Met deze Zesde brak Dvořák internationaal door. De symfonie combineert de grote klassieke symfonische traditie met de melodische rijkdom en ritmische kenmerken die zijn muziek zo herkenbaar maken.
Voor het Concertgebouworkest is de uitvoering bovendien bijzonder omdat de Zesde al ruim twintig jaar niet meer door het orkest werd gespeeld. Dat maakt dit concert ook voor trouwe bezoekers interessant: een werk dat niet voortdurend op de lessenaars ligt, krijgt opnieuw een plaats in de Grote Zaal.
De tweede beweging, het Adagio, vormt een lyrisch rustpunt binnen de symfonie. De melodische inventiviteit van Dvořák staat er volop centraal. Wie hem vooral kent van de beroemde Negende, kan hier een minder vertrouwde maar wezenlijke kant van zijn symfonische oeuvre ontdekken.
Thomas Søndergård neemt het programma over
Oorspronkelijk zou Petr Popelka deze concerten dirigeren. Hij heeft zich echter om gezondheidsredenen moeten terugtrekken. Thomas Søndergård neemt het programma op korte termijn over. Het programma zelf blijft ongewijzigd.
De Deense dirigent heeft een brede internationale carrière en leidt in Amsterdam zowel Francesca da Rimini als het Pianoconcert van Williams en Dvořáks Zesde Symfonie.
Daarmee blijft de oorspronkelijke muzikale opzet intact: drie werken waarin orkestkleur, melodie en ritmiek op heel verschillende manieren worden ingezet.
Waarom dit programma de moeite waard is
De aantrekkingskracht van dit concert zit niet alleen in de Nederlandse première. Juist de combinatie maakt het programma interessant.
Tsjaikovski opent met een dramatisch symfonisch gedicht, John Williams laat horen dat zijn muzikale verbeelding verder reikt dan Hollywood en Dvořák sluit af met een symfonie die voor veel luisteraars nog een ontdekking kan zijn.
En dan is er Emanuel Ax, de pianist voor wie Williams het Pianoconcert schreef. Zijn aanwezigheid geeft de Nederlandse première een bijzondere betekenis: dit is niet zomaar de eerste uitvoering van een nieuw werk in Nederland, maar een uitvoering door de pianist die vanaf het ontstaan ervan bij het stuk betrokken is.
Voor liefhebbers van klassieke muziek die graag buiten de bekende canon luisteren, is dat misschien wel de interessantste reden om dit programma in de agenda te zetten.
Praktisch
Emanuel Ax en het Concertgebouworkest spelen John Williams
Het Concertgebouw, Grote Zaal, Amsterdam
Vrijdag 9 oktober 2026 – 20.15 uur
Einde circa 22.30 uur
Zondag 11 oktober 2026 – 14.15 uur
Einde circa 16.30 uur
Uitvoerenden: Concertgebouworkest, Thomas Søndergård (dirigent), Emanuel Ax (piano)
Programma:
Pjotr Tsjaikovski – Francesca da Rimini, op. 32
John Williams – Pianoconcert (Nederlandse première)
Antonín Dvořák – Symfonie nr. 6 in D, op. 60
Het concert heeft een pauze. De actuele kaartprijzen beginnen bij €20; een drankje is bij de prijs inbegrepen. Voor actuele beschikbaarheid, prijzen en het bestellen van kaarten verwijzen we naar de officiële concertpagina’s.
