
Komende zomer zijn er in Stockholm twee opera’s uit de begintijd van het genre te genieten: Monteverdi’s L’incoronazione di Poppea en La liberazione di Ruggiero van Francesca Caccini. Het bijzondere van deze producties is dat ze worden uitgevoerd in de twee authentieke barokttheaters die de stad rijk is. Met Labrys Reizen kunt u de beide opera’s bezoeken. Aanleiding voor reisleider en muziekhistoricus Arthur van Dijk om eens te kijken hoeveel van dit soort operationele theaters er eigenlijk nog zijn.
Het moet voor Wilhelmina van Pruisen (1709-1758), de zus van Frederik de Grote, een enorme deceptie zijn geweest. Een voorgenomen huwelijk met de Engelse kroonprins had haar koningin van Engeland kunnen maken, maar de onderhandelingen liepen spaak. Vervolgens werd ze uitgehuwd aan een kunstzinnige neef in Bayreuth. Wilhelmina verhuist naar het stadje met indertijd zevenduizend inwoners en ontgoocheld beschrijft zij haar aankomst in het oude kasteel. Maar ze is vastbesloten er het beste van te maken. Net als haar muzikale broer bespeelt ze verschillende instrumenten en ze componeert. Door haar toedoen bezit Bayreuth nu een van de mooiste en best bewaarde baroktheaters ter wereld. Anders dan toen gebruikelijk bouwde ze het zogenoemde Markgräfliches Opernhaus in het centrum van de stad en niet als onderdeel van het paleis. De zaal, met een geweldige akoestiek vanwege al het hout, werd voornamelijk in de zomer gebruikt, vanwege de hoge stook- en verlichtingskosten. De kosten van het branden van de kaarsen bij een opvoering overtroffen de gages van de musici. Indirect heeft Bayreuth ook aan haar te danken dat Wagner er is neergestreken. Op zoek naar een theater voor zijn opera’s liet hij zijn oog vallen op het baroktheatertje, dat natuurlijk veel te klein was. Dan maar een eigen Festspielhaus gebouwd, dacht hij, want de omgeving van Bayreuth beviel hem wel. Na een grondige renovatie is het Markgräfliches Opernhaus in 2018 heropend en nu is er elke zomer een barokopera geprogrammeerd. Wie wil zien hoe professioneel men er te werk gaat, kan op YouTube een opname van Händels Flavio bekijken uit 2023, een productie die onlangs met de fenomenale Julia Lezhneva ook in de Zaterdagmatinee te beluisteren viel.

01Droogruimte voor hop
Gelukkig zijn er de afgelopen eeuw meer theaters uit de achttiende eeuw gerestaureerd en worden deze pareltjes ingezet voor operaproducties. In veel gevallen zijn ook de oorspronkelijke theatermachinerieën bewaard gebleven of zorgvuldig nagebouwd. Ook al vergapen we ons tegenwoordig aan de fabelachtige technische hoogstandjes bij de Nationale Opera aan de Amstel, toch blijven we ontvankelijk voor het aandoenlijke, traditionele coulissentheater, met zijn gefiguurzaagde bosschages en bergen, met heen en weer bewegende golfjes en door zangers gedragen bootjes, en met zijn artificiële donder en bliksem. Theatermakers waren in hun tijd met de beschikbare technische middelen even vindingrijk als die van nu.
Uit dezelfde editie
Luister 796 · mei 2026
Overig

Overig · Uitgaan: concerten en voorstellingen mei-juni 2026
Luchtige komedie met zwarte humor

Overig · Beethoven Festival Zutphen
Innerlijke ontwikkeling, medemenselijkheid en creativiteit

Overig · Sergei Prokofjev: Scythian Suite en Alexander Nevsky
Zoekend en zwalkend

Overig · Frerik de Jong, 7 Mountain Records
Autobiografische getuigenissen vol heilig vuur

Overig · Arvo Pärt
Het muzikale universum van Arvo Pärt

Overig · Music Hall Audio, betaalbare draaitafels en vinyl
Betaalbare draaitafels in perspectief
Achtergrond

Achtergrond · Leif Ove Andsnes, Geirr Tveitt
Het meest ambitieuze pianowerk uit Noorwegen

Achtergrond · Verdi's Simon Boccanegra, regie Jetske Mijnssen
Een persoonlijk drama over verlies

Achtergrond · Authentieke barokttheaters in Europa en Stockholm
Gefiguurzaagde bosschages en bergen

Achtergrond · Orville Breeveld, Festival Mind the Gap!
Van blinde vlekken tot jeugdorkesten

Achtergrond · Le Mystère des Voix Bulgares
Eeuwenoude verhalen en unieke stemmen

Achtergrond · Jurjen Hempel, Jeugdorkest Nederland
De meerwaarde van een jeugdorkest

Achtergrond · Hans Werner Henze
Een mix van traditie en moderniteit

Achtergrond · Jacopo Peri’s Dafne, Michael Stüve
De klank van Dafne
Interview

Interview · Irina Lankova, pianiste
Een zorgvuldig geconstrueerde innerlijke reis
Recensies
Recensies (46)

Recensies · Hugo Alfvén, Einojuhani Rautavaara
Alfvén en Rautavaara

Recensies · Ludwig van Beethoven
Beethoven: Strijkkwartetten op. 59 nr. 1 en 2

Recensies · Alban Berg, Franz Schubert
Berg, Schubert: Pianosonates

Recensies · José Antonio Bottiroli
Bottiroli: Complete Piano Works, Vol. 4

Recensies · Dietrich Buxtehude
Buxtehude: Orgelwerken Vol. 1

Recensies · Unsuk Chin
Chin: Gougalon, Double concerto, Graffiti

Recensies · Anna Clyne, Osvaldo Golijov
Clyne, Golijov: Perfectly Free

Recensies · Carl Philipp Emanuel Bach
CPE Bach: Empfindsamkeit

Recensies · Robert Schumann, Hugo Wolf, Richard Strauss, Frank Martin, Johannes Brahms
Darkness

Recensies
Dialogos

Recensies · Franz Liszt, Franz Schubert, Robert Schumann, Leoš Janáček
Echoes in the mist

Recensies · Ludovico Einaudi
Einaudi: Timeless horizons

Recensies · Gabriel Fauré
Fauré: Barcarolles, Dolly suite, Pavane, Pie Jesu

Recensies · Nikolai Medtner, Mikhail Glinka, Alexander Glazoenov, Sergei Rachmaninov
Forgotten Melodies

Recensies · Orlando Gibbons, Galvani, McDowell, Todd, Weeks, Baker, Nicola Lefanu
Gibbons: Song of Angels

Recensies · Clémence de Grandval
Grandval: Mazeppa

Recensies · Rocco Greco, Gaetano Greco, Francesco Mancini
Greco, Mancini: Werken voor cello, violone en klavier

Recensies · Alkan, Brahms, Ishiyanagi, Massenet, Moessorgski, Beach, Cowell
Hydropath

Recensies · Wolfgang Amadeus Mozart, Felix Mendelssohn, Robert Schumann
Invitation – Mozart, Mendelssohn & Schumann

Recensies · Johann Ludwig Bach
Johann Ludwig Bach: The 18 Leipzig Cantatas

Recensies · Josquin des Prez
Josquin: Missa l’Ami Baudichon

Recensies · Erich Wolfgang Korngold, Mieczysław Weinberg
Korngold, Weinberg: Celloconcerten

Recensies · Franz Liszt, César Franck
Liszt, Franck: De Profundis, pianowerken

Recensies · Gustav Mahler
Mahler: Symfonie nr. 7

Recensies · Felix Mendelssohn
Mendelssohn: Symfonie nr. 2 Lobgesang

Recensies · Felix Mendelssohn
Mendelssohn: Symfonie nr. 3 (Schotse); Die Hebriden

Recensies · Wolfgang Amadeus Mozart
Mozart: Pianoconcerten nr. 6, 8 en 18

Recensies · Wolfgang Amadeus Mozart
Mozart: Pianoconcerten nrs. 9 en 22

Recensies · Wolfgang Amadeus Mozart
Mozart: Vioolsonates KV296, KV303, KV380, KV481

Recensies · Nico Muhly
Muhly: No Resting Place

Recensies · Ligeti, John Adams
On modes

Recensies · Francis Poulenc
Poulenc: The Complete A Cappella Choral Works

Recensies · Sergej Prokofjev
Prokofjev: Pianosonates nrs. 6, 7 en 8

Recensies · Giacomo Puccini
Puccini Heroines

Recensies · Max Reger
Reger: Walzercapricen, Deutsche Tänze e.a.

Recensies · Rameau, Rebel, Dauvergne, Royer, Desmarest, Salomon, Stuck, Destouches, Francœur, De Montigny, Pignolet de Montéclair
Reines

Recensies · Frederic Rzewski
Rzewski: The Road

Recensies · Erik Satie
Satie: La route blanche

Recensies · Alessandro Scarlatti
Scarlatti: Vieni, o Notte

Recensies · Franz Schubert, Robert Schumann
Schubert + Schumann

Recensies · Robert Schumann, Clara Schumann
Schumann: Vioolconcert in d; Fünf Stücke im Volkston

Recensies · Rodion Shchedrin
Shchedrin: Music from The Lady with the Lapdog

Recensies · Arvo Pärt, Ralph Vaughan Williams, Peteris Vasks, Veljo Tormis, Sumera
Spiegel im Spiegel

Recensies · Carl Vine
Vine: Child’s Play

Recensies · William Walton
Walton: Symphonies 1 & 2, Orb and Sceptre

Recensies
Zonar
Column

Column · Paasfestival Aix-en-Provence
Bij de Rode Egel
Dit verhaal komt uit Luister nr. 796 · mei 2026. Ontvang Luister acht keer per jaar thuis.
Abonneren op Luister