Tekst: Dennis van den Berg
Ik weet niets van componisten of symfonieën. Al mijn concerten beleef ik in zweterige achterafzaaltjes of grote stadions, en de weinige klassieke muziek die ik tot mij neem ken ik via filmsoundtracks. Juist om deze reden vroeg Luister mij een wereld in te duiken die ik niet ken: die van de klassieke muziek. Deze keer bezocht ik de Zaterdagmatinee in het Concertgebouw, met als eregast Jonny Greenwood (Radiohead).
Slanke gestalte
Er zijn maar weinig mensen die ooit het gezicht van Jonny Greenwood hebben gezien. Steeds gaat het verscholen achter neervallende zwarte haren. Zijn herkenbare slanke gestalte staat gebogen over zijn gitaar, gestoken in een uit de toon vallende slobbertrui (waarschijnlijk wel een dure trui). Jonny Greenwood doet mij altijd een beetje denken aan het figuurtje Murdoc uit de cartoonband Gorillaz. Alleen de lange tong en de sigaret ontbreken nog. Zoals hij daar op het podium staat, herinner ik mij hem uit de vele Radiohead-videoclips die ik zag op YouTube. Deze middag waagt hij zich aan Electric Counterpoint van Steve Reich en al vanaf seconde één verdwijnt Greenwood in de zich herhalende, tegengestelde melodieën. (Dat ze tegengesteld zijn heb ik uit het programmaboekje).
Hypnotische muziek
Voordat we Greenwood te zien krijgen hebben we er al twee werken plus een pauze opzitten: het eerste stuk, Garcia Counterpoint van Bryce Dessner (The National), blijkt een ode aan het stuk van Reich. Vervolgens een nieuwe compositie van Aart Strootman, met de magistrale violiste Diamanda Dramm. Greenwood staat al op het podium voordat de pauze officieel is afgelopen, zodat zijn gitaarspel het geroezemoes doorbreekt. De hypnotiserende muziek van Reich meandert over de hoofden in de zaal. Na de laatste klanken ontvangt Greenwood gelaten het applaus en verdwijnt van het podium.
Adem
Vervolgens is het tijd voor het slotstuk van deze middag, gecreëerd door Greenwood zelf. Dit stuk draagt de titel æþm, Oudengels voor adem. Een ironische titel, want de muziek ontneemt je regelmatig de adem, vooral als het orkest jankt als de horrorsirenes die zo uit een compositie van Penderecki lijken te zijn geplukt (die ik ken van The Shining). Dit alles doet sterk denken aan de soundtrack die Greenwood schreef voor de film There Will Be Blood van PTA.
Gapen
Voor iemand zoals ik, die zijn concerten meestal beleeft in een te klam Paradiso of een volgestampte Melkweg, terwijl ik angstvallig de zoveelste moshpit probeer te ontwijken, is dit een totaal andere ervaring. En toch waren er veel overeenkomsten, niet alleen door de indirecte aanwezigheid van Radiohead, maar ook doordat de composities avontuurlijk en experimenteel in elkaar staken. En mocht het iets betekenen: ik heb de hele middag niet één keer hoeven gapen.
