Leipzig en Bayreuth in het teken van Wagner
Dit jaar is het honderdvijftig jaar geleden dat de eerste Bayreuther Festspiele plaatsvonden. Dit feit wordt niet alleen in Bayreuth herdacht, ook in Leipzig, de geboortestad van Richard Wagner, is de componist het hele jaar sterk aanwezig met als hoogtepunt de Wagner-Festwoche die van 21 tot en met 25 mei op het programma staat. Alle activiteiten maken steden als Bayreuth en Leipzig dit jaar extra aantrekkelijk als culturele reisbestemming.
Tekst: Redactie Luister
Foto’s: Philipp Kirschner
Leipzig is van oudsher een bijzondere muziekstad. Het combineert een rijke muzikale geschiedenis met een levendige traditie. De stad beschikt over een unieke concentratie van originele, bewaard gebleven locaties die verbonden zijn met wereldberoemde componisten en trekt liefhebbers van klassieke muziek aan met festivals van topniveau en een indrukwekkende muziekagenda. De betoverende kracht van muziek is werkelijk overal in Leipzig en de omliggende regio voelbaar – op straten en pleinen, in kerken, concertzalen, kastelen, paleizen, kloosters, op indrukwekkende openluchtpodia en op de vele authentieke locaties waar beroemde musici werkten. Al deze plekken zijn te ontdekken met de Leipziger Notenspur (de Leipziger Muziekroute). Sinds 2012 verbindt deze wandelroute de belangrijkste locaties van Leipzigs muzikale erfgoed over een afstand van 5,3 km. Gebogen stalen elementen in de grond markeren de route die zich door het stadscentrum slingert. Ze leiden bezoekers naar plaatsen zoals de Oper Leipzig, het beroemde Gewandhaus zu Leipzig en de Thomaskerk, waar Bach ooit werkte en die nog steeds een concertzaal is voor het Thomanerchor, een van de oudste en meest gerenommeerde jongenskoren ter wereld. Bij de verschillende stations bieden geluidsfragmenten de mogelijkheid om je volledig onder te dompelen in de muzikale wereld van Leipzig.
Componisten
In de afgelopen eeuwen hebben meer dan vijfhonderd componisten in Leipzig gewoond en gewerkt, waaronder grootheden uit de muziekgeschiedenis zoals Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn Bartholdy en Clara en Robert Schumann, maar ook Richard Wagner, de meest invloedrijke componist van de hoogromantiek. Richard Wagner werd geboren in Leipzig op 22 mei 1813, waar hij onder andere de Nikolaischule, de Thomasschule en de universiteit bezocht. Hij ontving er de muzikale opleiding die later bijdroeg aan zijn succes van Thomaskantor Theodor Weinlig en Gewandhausmusicus Gottlieb Müller. Zij legden mede de basis voor de componist die uitgroeide tot een van de meest visionaire vernieuwers van de negentiende eeuw en een ware voorloper van het modernisme in de twintigste eeuw.
Onder het motto Richard ist Leipziger bieden het Richard-Wagner-Verband en de Kulturstiftung Leipzig regelmatig concerten, voordrachten, opera-uitvoeringen en lezingen over Wagners werk aan, waarmee ze zijn muzikale nalatenschap van deze fameuze stadgenoot in ere houden. Het jaar 2026 is zelfs volledig gewijd aan deze beroemde componist. Het Gewandhaus zu Leipzig zorgt voor een muzikaal hoogtepunt met zijn Großen Concerten op 23 en 24 april. Onder leiding van Gewandhaus-Kapellmeister Andris Nelsons brengt het Gewandhausorchester Robert Schumanns Frühlingssinfonie en het eerste bedrijf van Wagners Die Walküre tot leven. De Oper Leipzig heeft ook werken als Richard Wagners Tristan und Isolde” en Der Fliegende Holländer stevig in haar repertoire verankerd.
Wagner Festwoche
Als bijzonder hoogtepunt van het jaar presenteert Leipzig van 21 tot en met 25 mei de Wagner-Festwoche Dit festival wordt jaarlijks rond Wagners geboortedag op 22 mei georganiseerd in nauwe samenwerking met de Richard-Wagner-Verband Leipzig en de Kulturstiftung Leipzig. Het programma van de Wagner-Festwoche 2026 biedt een breed scala aan evenementen die de diversiteit van Wagners oeuvre en de verschillende facetten van zijn persoonlijkheid belichten. In totaal vinden er tien evenementen plaats – van concerten en lezingen met livemuziek tot een masterclass zang – op vijf locaties in Leipzig gedurende de vijf festivaldagen in 2026. Een mooie gelegenheid om Wagners werk in zijn historische omgeving te beleven en meer te leren over deze controversiële muziekpionier.
Bayreuth
Ook Bayreuth laat zich nu het honderdvijftig jaar geleden is dat de eerste Bayreuther Festspiele plaatsvonden niet onbetuigd. Alles staat deze keer in het teken van de man die deze Beierse stad definitief op de muzikale kaart zette. Naast het jubileumfestival met het niet te missen Festspielhaus op de Grüner Hügel zullen er op honderdvijftig podia in de stad en de omliggende regio voorstellingen plaatsvinden. Tot en met december zal de hele regio haar culturele diversiteit tonen – met muziek, theater en kunst van Wagners werk tot de hedendaagse tijd. Ook het Wagner Museum in Wagners voormalige woning Wahnfried in Bayreuth besteed aandacht aan het jubileum van de Festspiel en als u er toch bent is het een mooie gelegenheid om te ontdekken dat Bayreuth al voordat Wagner er zijn stempel op drukte een actieve muziekstad was. Zo is er het prachtige Markgräflisches Opernhaus dat al sinds 2012 op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Het is een van de mooiste baroktheaters ter wereld. Prinses Wilhelmine van Pruisen, markgravin van Brandenburg, initieerde de bouw. Ze wilde de zetel van de macht transformeren tot een bruisende culturele metropool. Dat lukte goeddeels, maar het was Wagner die Bayreuth definitief op de culturele kaart zette.
Meer informatie over Leipzig en de Wagner-Festwoche: www.leipzig.travel/cityofmusic en http://www.kulturstiftungleipzig.de
