Omslag van het boek Componisten en hun ziekten van Frieda Matthys en Yves Knockaert
Alle artikelen
BoekenPremium · uit het magazine

Ziektes en het scheppingsproces

Tekst: Gerard ScheltensLuister nr. 798 · september 2026 1 min leestijd

Frieda Matthys en Yves Knockaert ontmaskeren in hun boek Componisten en hun ziekten de mythes rond de gezondheid van bekende componisten en leggen de verbanden met hun muzikale scheppingsproces.

Componisten zijn net mensen. Ook zij hebben hun problemen, ziektes en stoornissen, en daar hebben ze behoorlijk last van. Denk maar aan Beethovens doofheid of Schumanns neuroses. In biografieën worden die behandeld, niet zuinig en niet altijd accuraat. Mythes gaan vaak een eigen leven leiden. De Vlaamse musicoloog Yves Knockaert en psychiater/psycholoog Frieda Matthys rekenen daarmee af: zij stelt de medische diagnoses, hij legt de verbanden met het muzikale scheppingsproces.

Hoe werken die ongemakken in op de manier waarop geliefde composities tot stand kwamen? Het levert een boeiend boek op, waarin veel rondzingende verhalen worden ontmaskerd. Matthys en Knockaert zijn heel precies bij het ontwarren van feiten en mythes. Over het cliché van ‘genialiteit door gekte’ hebben ze het welbewust niet.

Uit dezelfde editie

Luister 798 · september 2026

Interview

Karina Canellakis, chef-dirigent van het Radio Filharmonisch Orkest, in de dirigentenkamer van het Concertgebouw

Interview · Karina Canellakis, Radio Filharmonisch Orkest

Balanceren tussen perfectionisme en het familiegevoel

Violiste María Dueñas met viool tijdens de opnamen van Homage to Heifetz

Interview · María Dueñas, Jascha Heifetz, Homage to Heifetz

“Niemand kan ook maar in zijn buurt komen”

Lilian Farahani als Barbarian Girl in Waiting for the Barbarians van de Nederlandse Reisopera

Interview · Lilian Farahani over Philip Glass' Waiting for the Barbarians

Een opera als psychologisch gelaagde thriller

Zussen Natascia en Raffaella Gazzana van het Duo Gazzana

Interview · Duo Gazzana

“Zonder muziek kunnen we niet leven”

Overig

Klassieke Top 400 van NPO Klassiek

Overig · Klassieke Top 400 van NPO Klassiek

De Klassieke Top 400 op NPO Klassiek

Pat Metheny met gitaar tijdens een optreden

Overig · Pat Metheny: Road to the Sun

Hotline met God

Hein Wiedijk met een jongedame die het Gutmanalbum van Thomas Bijer koopt. Aan de piano Florian Verweij

Overig · Stichting Gutman Records

Mooie opnamen en bijzondere initiatieven

Omslag van het boek In een web van stilte van Carine Alders

Overig · Carine Alders over Nederlandse componisten in de Tweede Wereldoorlog

Een vraag met vele antwoorden

Omslag van het boek Componisten en hun ziekten van Frieda Matthys en Yves Knockaert

Overig · Componisten en hun ziekten, Frieda Matthys en Yves Knockaert

Ziektes en het scheppingsproces

Luidsprekers als sculpturen tijdens een luistersessie

Overig · Listening bars en luistersessies

Luisteren als bestemming

Achtergrond

Joe Hisaishi en het Koninklijk Concertgebouworkest

Achtergrond · Joe Hisaishi en het Koninklijk Concertgebouworkest

Het vermogen de emotie van het moment vast te leggen

Martin Fröst, klarinet

Achtergrond · Martin Fröst, klarinet

Een residency en het DNA van een muziekstuk

Afbeelding bij het artikel over componist John Dowland

Achtergrond · John Dowland

Melancholie als levenshouding

Keizer Jozef II, schilderij van Joseph Hick

Achtergrond · Galicische muziekcultuur in de achttiende eeuw

De spanning tussen imperiale integratie en de Poolse identiteit

Recensies

Recensies (48)
Hoes van Arias for Giovanni Rubinelli

Recensies · Händel, Paisiello, Sarti, Piccini, Salieri

Arias for Giovanni Rubinelli

Hoes van Bach: Zes Franse suites BWV 812-817

Recensies · Johann Sebastian Bach

Bach: Zes Franse suites BWV 812-817

Hoes van Barber: Vanessa

Recensies · Samuel Barber

Barber: Vanessa

Hoes van Barraine: Symfonieën nrs. 1 & 2, Song-Koï, Les Tziganes

Recensies · Elsa Barraine

Barraine: Symfonieën nrs. 1 & 2, Song-Koï, Les Tziganes

Hoes van Beethoven: Complete Variations for Piano, Vol. 3

Recensies · Ludwig van Beethoven

Beethoven: Complete Variations for Piano, Vol. 3

Hoes van Beethoven: Strijkkwartetten op. 127-135

Recensies · Ludwig van Beethoven

Beethoven: Strijkkwartetten op. 127-135

Hoes van Beethoven: The last three sonatas

Recensies · Ludwig van Beethoven

Beethoven: The last three sonatas

Hoes van Beethoven: The Violin Sonatas I

Recensies · Ludwig van Beethoven

Beethoven: The Violin Sonatas I

Hoes van Biber: Harmonia Artificiosa-Ariosa (Partia I t/m VII)

Recensies · Heinrich Ignaz Franz von Biber

Biber: Harmonia Artificiosa-Ariosa (Partia I t/m VII)

Hoes van Bonis: Orchestral Works

Recensies · Mel Bonis

Bonis: Orchestral Works

Hoes van Brahms: Vioolsonates nrs. 1-3

Recensies · Johannes Brahms

Brahms: Vioolsonates nrs. 1-3

Hoes van Brouwer: Per Suonare

Recensies · Léo Brouwer

Brouwer: Per Suonare

Hoes van C.Ph.E. Bach: Sonaten für Clavier und Flöte

Recensies · Carl Philipp Emanuel Bach

C.Ph.E. Bach: Sonaten für Clavier und Flöte

Hoes van Claires-Obscures, Music for String Quartet

Recensies · Germaine Tailleferre, Rebecca Clarke, Florence Price, Line Adam

Claires-Obscures, Music for String Quartet

Hoes van Cocteau's Music

Recensies · Francis Poulenc, Arthur Honegger, Maurice Delage, Darius Milhaud

Cocteau's Music

Hoes van Copland, Walker: Symfonie nr. 3, Sinfonia nr. 5 'Visions'

Recensies · Aaron Copland, George Walker

Copland, Walker: Symfonie nr. 3, Sinfonia nr. 5 'Visions'

Hoes van Debussy: Duets vol. 2

Recensies · Claude Debussy

Debussy: Duets vol. 2

Hoes van Dvořák, Elgar: Celloconcerten

Recensies · Antonín Dvořák, Edward Elgar

Dvořák, Elgar: Celloconcerten

Hoes van Gjeilo: Ordinary Moments

Recensies · Ola Gjeilo

Gjeilo: Ordinary Moments

Hoes van Glass: Echoes

Recensies · Philip Glass

Glass: Echoes

Hoes van Goebbels: Walden

Recensies · Heiner Goebbels

Goebbels: Walden

Hoes van Granados: Goyescas – Spaanse dansen nrs. 2 en 5

Recensies · Enrique Granados

Granados: Goyescas – Spaanse dansen nrs. 2 en 5

Hoes van Händel: Inexorable Amour

Recensies · Georg Friedrich Händel

Händel: Inexorable Amour

Hoes van Hartmann: Esther

Recensies · Thomas de Hartmann

Hartmann: Esther

Hoes van Haydn: Harmoniemesse, Missa brevis Sancti Joannis de Deo

Recensies · Joseph Haydn

Haydn: Harmoniemesse, Missa brevis Sancti Joannis de Deo

Hoes van Hétu: Symfonie nr. 5

Recensies · Jacques Hétu

Hétu: Symfonie nr. 5

Hoes van Hillborg: Orchestral and concertante works vol. I

Recensies · Anders Hillborg

Hillborg: Orchestral and concertante works vol. I

Hoes van Hortense. Compositrice et son temps

Recensies · Hortense de Beauharnais, Adam, Paisiello, Bellini, Dussek, Onslow, Sterkel, Catayes, Paer, De Montgeroult, Franz Schubert

Hortense. Compositrice et son temps

Hoes van Katia & Marielle Labèque: 55

Recensies · Philip Glass, Osvaldo Golijov, Bryce Dessner, Louis Andriessen

Katia & Marielle Labèque: 55

Hoes van Lutoslawski, Bloch: Celloconcert, Concert voor Orkest, Schelomo

Recensies · Witold Lutoslawski, Ernest Bloch

Lutoslawski, Bloch: Celloconcert, Concert voor Orkest, Schelomo

Hoes van Mahler: Symfonie nr. 3

Recensies · Gustav Mahler

Mahler: Symfonie nr. 3

Hoes van Mahler: Symfonie nr. 5

Recensies · Gustav Mahler

Mahler: Symfonie nr. 5

Hoes van Martinů: The Symphonies

Recensies · Bohuslav Martinů

Martinů: The Symphonies

Hoes van Mozart: Hoornconcerten nrs. 1-4, Rondo KV 371

Recensies · Wolfgang Amadeus Mozart

Mozart: Hoornconcerten nrs. 1-4, Rondo KV 371

Hoes van Mozart: Requiem KV 626, Mis KV 427

Recensies · Wolfgang Amadeus Mozart

Mozart: Requiem KV 626, Mis KV 427

Hoes van Orff: Carmina Burana

Recensies · Carl Orff

Orff: Carmina Burana

Hoes van Organ music in Kampen

Recensies · Buxtehude, Buttstett, J.S. Bach, C.P.E. Bach

Organ music in Kampen

Hoes van Prokofjev: Symphony No. 7

Recensies · Sergej Prokofjev

Prokofjev: Symphony No. 7

Hoes van Queen Elisabeth Competition – Cello 2026

Recensies · Prokofjev, Sjostakovitsj, Barber, Lutosławski, Schnittke, Ligeti, Penderecki, Kaija Saariaho, Harold Noben, Fang Man

Queen Elisabeth Competition – Cello 2026

Hoes van Rachmaninov: De klokken, Symfonische dansen

Recensies · Sergej Rachmaninov

Rachmaninov: De klokken, Symfonische dansen

Hoes van Reich, Dessner: Different trains, Pulsing

Recensies · Steve Reich, Bryce Dessner

Reich, Dessner: Different trains, Pulsing

Hoes van Saint-George, Pécou: Caribbean Violin Concertos

Recensies · Joseph Bologne, Chevalier de Saint-George, Thierry Pécou

Saint-George, Pécou: Caribbean Violin Concertos

Hoes van Schubert: Treasures

Recensies · Franz Schubert

Schubert: Treasures

Hoes van The Deep Has Always Known Me

Recensies · Carl Reinecke, William Grant Still, Lili Boulanger, Florence Price, Franz Schubert

The Deep Has Always Known Me

Hoes van Tsjaikovski, Liszt/Schubert: Concert Fantasie, Wanderer Fantasie

Recensies · Tsjaikovski, Liszt, Schubert

Tsjaikovski, Liszt/Schubert: Concert Fantasie, Wanderer Fantasie

Hoes van Tsjaikovski: Variations on a Rococo Theme, werken voor cello en orkest

Recensies · Pyotr Iljitsj Tsjaikovski

Tsjaikovski: Variations on a Rococo Theme, werken voor cello en orkest

Hoes van Vivaldi: La Costanza Trionfante RV 706-A

Recensies · Antonio Vivaldi

Vivaldi: La Costanza Trionfante RV 706-A

Hoes van Weinberg: Strijkkwartetten vol. 5

Recensies · Mieczyslaw Weinberg

Weinberg: Strijkkwartetten vol. 5

Portret

Bernd Brackman en Jeroen de Groot

Portret · Jeroen de Groot, violist

“Hoe houd ik dat ding vast?”

Lees de hele editie: word abonnee

Deel dit verhaal

Dit verhaal komt uit Luister nr. 798 · september 2026. Ontvang Luister acht keer per jaar thuis.

Abonneren op Luister

Nieuwsbrief

Nooit meer een concert of recensie missen

Nieuws uit de klassieke muziek en de beste concerttips, regelmatig in je inbox. Je kunt zich op elk moment weer afmelden.

Aanmelden voor de nieuwsbrief